در اقتصاد کلان عرضه یا موجودی پول به حجم کل پولی که توسط مردم در یک ناحیه و زمان خاص نگهداری میشود، گفته میشود. روشهای مختلفی برای تعریف پول وجود دارد، اما معیارهای استاندارد معمولا شامل وجه در گردش (پول نقد فیزیکی) و سپردههای جاری (داراییهای قابل دسترس سپردهگذاران در دفاتر موسسات مالی) میشود. بانک مرکزی یک کشور ممکن است بسته به اهداف خود از تعاریف مختلفی برای پول استفاده کند.
دادههای عرضه پول معمولا توسط سازمانهای دولتی یا بانک مرکزی هر کشور ثبت و منتشر میشود. تحلیلگران بخش دولتی و خصوصی تغییرات عرضه پول را رصد میکنند، زیرا معتقدند این تغییرات میتواند بر سطوح قیمت اوراق بهادار، تورم، نرخ ارز و چرخه تجاری تأثیرگذار باشد. رابطه بین پول و قیمت از لحاظ تاریخی با نظریه کمیت پول مرتبط بوده است. برخی شواهد تجربی از رابطه مستقیم موجود بین رشد عرضه پول و تورم بلندمدت قیمت (حداقل در مواردی که افزایشی سریع در عرضه رخ داده است) حکایت دارند. بهعنوان مثال، کشوری مانند زیمبابوه که افزایش بسیار سریعی در عرضه پول خود داشت، شاهد افزایش بسیار سریع قیمتها نیز بود (ابر تورم). این مثال یکی از دلایل اتکا به سیاست پولی بهعنوان ابزاری برای کنترل تورم است.
انباشت پولی چیست؟
انباشت پولی دسته وسیعی هستند که منابع پولی در یک اقتصاد را اندازهگیری میکنند. در ایالاتمتحده، برای اشاره به انباشتهای پولی استاندارد شده از عبارات زیر استفاده میشود:
در M0: سکه و پول کاغذی در گردش به همراه ذخایر بانکی موجود نزد بانک مرکزی که بهعنوان پایه پولی نیز شناخته میشود.
در M1: تمام موارد شامل M0، بهاضافه چکهای مسافرتی و سپردههای مطالبه شده
در M2: همه موارد شامل M1، بهاضافه ارزش بازار سرمایه و سپردههای پسانداز
یک گروه قدیمی هم به نام M3 وجود دارد که شامل سپردههای بالای ۱۰۰ هزار دلار و وجوه موسساتی میشود که از سال ۲۰۰۶ دیگر توسط فدرال رزرو در نظر گرفته نمیشود، اما همچنان توسط برخی تحلیلگران مورد استفاده قرار میگیرد.
پایه پولی نوعی انباشت است که بهطور گسترده مشاهده نمیشود و با منابع پولی متفاوت بوده، اما با این وجود بسیار مهم است. پایه پولی شامل تمام نقدینگی در گردش بهاضافه بخش ذخیره نگهداری شده نزد بانک مرکزی است. به پایه پولی گاهی پول پر قدرت (HPM) نیز گفته میشود، چراکه از طریق فرآیند بانکداری ذخیره کسری (بخشی از وجه باید توسط بانکها نزد بانک مرکزی سپردهگذاری شود) قابلیت افزایش دارد.
و M1 معیار محدودی است که پول فیزیکی، سپردهها، چکهای مسافرتی و سایر سپردههای قابلبرداشت را شامل میشود. M2 علاوه بر M1، شامل موارد دیگری نیز است مانند سپردههای سرمایهگذاری، اوراق بهادار در بازار سرمایه، صندوقهای سرمایهگذرای مشترک و سایر سپردهها که به آنها «شبه پول» گفته میشود. این داراییها نسبت به داراییهای M1 نقدشوندگی کمتری دارند و چندان در تبادلات استفاده نمیشوند، اما میتوان به سرعت آنها را به پول نقد یا سپردههای قابلدریافت تبدیل کرد
فدرال رزرو از انباشت پولی بهعنوان معیاری برای اندازهگیری تاثیر عملیات بازار باز نظیر عرضه اوراق یا تغییر نرخ تنزیل بر اقتصاد استفاده میکند. سرمایهگذاران و اقتصاددانان انباشت پولی را بهدقت زیر نظر دارند تا تصویر دقیقتری از اندازه پول کشور ارائه دهند. با بررسی گزارشات هفتگی M1 و M2 میتوان نرخ تغییر انباشت پولی و سرعت کلی گردش پول را به دست آورد.
اثرات انباشتهای پولی
مطالعه انباشت پولی میتواند اطلاعات قابل توجهی در مورد ثبات مالی و سلامت کلی اقتصاد یک کشور ارائه دهد. بهعنوان مثال انباشت پولی که رشد سریعی دارد، ممکن است منجر به ترس از تورم بالا شود. اگر حجم پول در گردش نسبت به مقدار مورد نیاز برای پرداخت در قبال کالا و خدمات بیشتر باشد، احتمالا قیمتها بهزودی افزایش خواهند یافت. اگر نرخ تورم افزایش پیدا کند، بانک مرکزی ممکن است نرخ بهره را بالا ببرد و یا رشد عرضه پول را متوقف کند.برای مدتها درک انباشت پولی، به منزله کلیدی برای درک اقتصاد، اقدامات بانکهای مرکزی و سیاستهای آنها محسوب میشد. اما در چند دهه گذشته ارتباط میان نوسانات منابع پولی با معیارهای مهمی نظیر تورم، تولید ناخالص داخلی (GDP) و بیکاری، کمتر و کمتر شده است. میزان پول اضافهشده به اقتصاد نشانه روشنی از سیاستهای بانک مرکزی است. در مقایسه با M2 ، GDP همچنان معیار خوبی برای اندازهگیری تورم احتمالی است.
انباشت پولی؛ انواع و چگونگی تاثیر آن بر اقتصاد
در اقتصاد کلان عرضه یا موجودی پول به حجم کل پولی که توسط مردم در یک ناحیه و زمان خاص نگهداری میشود، گفته میشود. روشهای مختلفی برای تعریف پول وجود دارد، اما معیارهای استاندارد معمولا شامل وجه در گردش (پول نقد فیزیکی) و سپردههای جاری (داراییهای قابل دسترس سپردهگذاران در دفاتر موسسات مالی) میشود. بانک مرکزی یک کشور ممکن است بسته به اهداف خود از تعاریف مختلفی برای پول استفاده کند