(همبستگی دو صندوق کالایی زعفران (نهال و سحرخیز با دلار)
۱. هر دو صندوق مبتنی بر کالای زعفران هستند (و در مورد “نهال” به‌صورت «چند‌کالایی» هم تعریف شده است) که بخش عمده‌ دارایی‌شان گواهی سپرده کالایی زعفران است.

۲. زعفران محصولی صادراتی است، یعنی قیمت­‌گذاری آن در بازار بین‌المللی و همچنین نرخ ارز (دلار) برای تبدیل درآمد صادراتی به ریال اهمیت دارد.
«عامل مؤثر: نرخ ارز ؛ زعفران کالایی است که بخش عمده‌ای از آن صادر می‌شود. از این رو ، هر گونه افزایش در نرخ دلار مستقیماً به افزایش قیمت زعفران منجر می‌‌شود».

۳. به صورت تئوری می‌توان انتظار داشت که این صندوق‌ها با نرخ دلار همبستگی مثبت داشته باشند (یعنی وقتی دلار بالا می‌رود، قیمت واحد صندوق‌ها نیز احتمالاً بالا می‌رود) — البته با «تاخیر» یا با شدت کمتر ممکن است، چون علاوه بر دلار، عرضه و تقاضای زعفران، تولید، آب‌وهوا، صادرات و دیگر عوامل نیز اثر دارند.

۴. قیمت واحدهای این صندوق ها همبستگی زیادی با قیمت گواهی سپرده کالایی دارند که خود گواهی ها علاوه بر دلار بشدت از بازار آزاد خود زعفران هم تاثیر میگیرد.


🔴در یکسال گذشته از آبان سال قبل تا به امروز بازدهی صندوق های زعفران به نسبت دلار کمتر بوده و چند دلیلی بنیادی قابل مطرح داریم:

۱. ساختار قیمت زعفران با دلار متفاوت است (هرچند زعفران کالایی صادراتی است، اما قیمت آن در بورس کالا و گواهی سپرده لزوماً هم‌گام با نرخ دلار آزاد حرکت نمی‌کند.)

۲. عرضه زیاد و تقاضای صادراتی ضعیف (تولید زعفران افزایش داشت (به‌ویژه در خراسان جنوبی و رضوی) اما صادرات، به دلیل محدودیت‌های بانکی ، افت تقاضا از سمت خریداران خارجی (چین، هند، اسپانیا) و مشکلات انتقال پول، کاهش یافت در واقع مازاد عرضه باعث شد قیمت ریالی زعفران رشد محدودی داشته باشد، حتی با رشد دلار.

۳. تأخیر قیمتی و رفتار صندوق‌ها (گواهی‌ها معمولاً با تأخیر زمانی چند هفته‌ای یا حتی چند ماهه نسبت به دلار واکنش نشان می‌دهند. در نتیجه وقتی دلار جهش می‌کند، اثر آن با تأخیر به صندوق‌ها می‌رسد. )

۴. عملکرد متفاوت مدیریت صندوق‌ها ( نهال: چندکالایی است (زعفران، طلا، نقره و …)، بنابراین بخشی از منابعش در بازارهایی غیر از زعفران بوده است. این تنوع گاها باعث کاهش بازده در دوران جهش خاص دلار می‌شود. سحرخیز: تمرکز بالاتری بر زعفران دارد اما نقدینگی کمتر و نوسان بالاتر دارد.

✅ بررسی‌های امسال نشان می‌دهند که کم‌آبی و خشکسالی یکی از عوامل مهم کاهش کشت و تولید زعفران در ایران بوده‌اند.در استان خراسان رضوی گزارش شده است که «کاهش بارندگی و نبود آب کافی» باعث کاهش شدید برداشت زعفران شده است. در شهرستان بردسکن این استان اعلام شده که «کاهش سطح زیر کشت زعفران به ‎۸۰‎٪» در مقایسه با سال گذشته اتفاق افتاده است و مدیر کشاورزی علت را «تغییر اقلیم، گرمای هوا و کاهش بارندگی» عنوان کرده است.در استان خراسان جنوبی نیز گزارش شده که سطح زیرکشت زعفران از ۷۰ تن به ۴۰ تن کاهش یافته است – که اشاره به اثرات اقلیمی دارد. البته نکته مهمی وجود دارد 🟥 کاهش کشت یا تولید ممکن است صرفاً به کم‌آبی مربوط نباشد (ذاتا زعفران محصول کم آبی هست و نیاز به آبیاری ندارد)؛ اما عوامل مهمتری هم هستند از جمله هزینه‌های بالای تولید، قیمت پیاز زعفران، افزایش هزینه آب و امکانات، کاهش رغبت کشاورزان، پایین بودن عملکرد، بازار فروش، صادرات و… نیز مؤثر هستند.در برخی مناطق ممکن است کشت زعفران افزایش یافته باشد به دلیل گزینه «کم‌آب‌خواه» بودن، اما در قطب‌های اصلی تولید مثل خراسان، اثرات خشکسالی مشهودتر است.
🔴تغییر اقلیم و افزایش تنش‌های آبی یکی از دلایل مهم کاهش کشت یا سطح زیرکشت و تولید زعفران در برخی مناطق ایران بوده است.