اینکه نرخ ارز طی حدود ۲۳ روز اخیر در محدوده ۱۰۷ تا ۱۰۸ هزار تومان تقریباً ثابت مونده، پدیده‌ای غیرطبیعی در بازار آزاد ایران به نظر می‌رسه، مخصوصاً در شرایطی که سایر متغیرها (تورم، نفت، طلا و...) در نوسان هستن.

۱. کنترل شدید بازار توسط بانک مرکزی
در ماه‌های اخیر بانک مرکزی سیاستی موسوم به «ثبات مدیریت‌شده» رو اجرا کرده از جمله عرضه سنگین ارز در مرکز مبادله (تالار دوم) و دخالت غیرمستقیم در بازار آزاد از طریق صرافی‌های منتخب و در مقابل محدود کردن سقف خرید اسکناس برای افراد و شرکت‌ها که این اقدامات باعث شده نرخ بازار عملاً به‌صورت دستوری در محدوده‌ ذکر شده قفل شود.

۲. کاهش انتظارات تورمی کوتاه‌مدت
پس از افت موقت قیمت طلا و ثبات نسبی در بازارهای جهانی،بخشی از فعالان داخلی انتظار کاهش نرخ دلار رو نداشتند، اما انتظار جهش هم به همان نسبت کاهش یافته که در نتیجه، سفته‌بازان فعلاً از خرید هیجانی عقب کشیدن و بیشتر خرید ها در محدوده ذکر شده با صبر و حوصله فعالین این بازار همراه بوده.

۳. افزایش درآمدهای ارزی در ظاهر، ولی کنترل‌شده
دولت از محل فروش نفت با تخفیف و بازگشت بخشی از منابع،صادرات پتروشیمی و فولاد، به میزان محدودی ارز در اختیار دارد. اما چون قصد ندارد نرخ را پایین بیاورد (برای جبران کسری بودجه ریالی)،ترجیح می‌دهد بازار را در ثبات ظاهری نگه دارد تا تقاضا کنترل شود.

۴. فشار بر تقاضا و محدودیت انتقال پول
بسیاری از صرافی‌ها و شرکت‌ها با محدودیت نقل‌وانتقال و تسویه دلاری مواجه‌اند در نتیجه، تقاضای واقعی ارزی (برای واردات، سفر، ذخیره) کمتر از حالت عادی است و این باعث شده بازار در ظاهر آرام بماند.

۵. اثر روانی و رسانه‌ای
بانک مرکزی و نهادهای دولتی با پیام‌های مکرر درباره «وفور عرضه ارز» و «ثبات بازار» فضای ذهنی را به سمتی بردند که انتظارات جهشی فروکش کرده البته در چنین شرایطی، حتی اگر عرضه واقعی زیاد نباشد، ثبات انتظارات می‌تواند چند هفته نرخ را در یک کانال حفظ کند.

✅ اما این ثبات شکننده است ، تثبیت نرخ ۱۰۷ تا ۱۰۸ هزار تومانی بیشتر مصنوعی و تاکتیکی است، نه ناشی از تعادل پایدار بازار که دلایل کاملا مشخص هست:
تورم داخلی هنوز بالای ۴۰٪ است.
نقدینگی در حال رشد است.
ناترازی ارزی در بخش انرژی و واردات پابرجاست.
بنابراین، اگر فشار تقاضا یا شوک سیاسی/نفتی وارد شود ، احتمال جهش مجدد نرخ در کوتاه‌مدت وجود دارد.


پ.ن: به نمودار دقت کنید که طی ۳۰ روز گذشته نرخ دلار آزاد عملاً در کانال باریک ۱۰۷ تا ۱۰۸ هزار تومان در نوسان بوده؛ یعنی بازار در ظاهر آرام اما در واقع در حالت کنترل‌شده و غیر تعادلی قرار دارد ثباتی که بیشتر حاصل سیاست‌گذاری و مداخله ارزی است تا توازن طبیعی عرضه و تقاضا.