گزارش شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی شهری ایران در اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که اقتصاد ایران همچنان درگیر تورم بالا و مزمن است و برخلاف برخی تصورها، روند تورمی هنوز مهار نشده است. بر اساس داده‌های این گزارش، تورم ماهانه حدود ۳.۳ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه حدود ۳۸.۷ درصد و تورم سالانه حدود ۳۶.۹ درصد ثبت شده است. مهم‌ترین نکته گزارش، افزایش دوباره شتاب تورم ماهانه و بازگشت فشار تورمی در بخش خوراکی‌هاست؛ موضوعی که معمولاً نشانه ورود اقتصاد به مرحله جدیدی از التهاب قیمتی محسوب می‌شود.

تورم ماهانه ۳.۳ درصدی عدد کوچکی نیست. اگر همین نرخ در ماه‌های آینده ادامه پیدا کند، اقتصاد عملاً در مسیر تورم سالانه نزدیک به ۴۵ تا ۵۰ درصد قرار می‌گیرد. این یعنی کاهش نسبی تورم در برخی ماه‌های قبل، هنوز به معنای ایجاد ثبات پایدار نیست و اقتصاد همچنان در منطقه پرریسک تورمی قرار دارد. در واقع، تورم در ایران صرفاً کمی از شدت قبلی فاصله گرفته بود و اکنون دوباره نشانه‌های شتاب گرفتن را نشان می‌دهد.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش، تفاوت معنادار میان تورم خوراکی‌ها و سایر گروه‌هاست. تورم ماهانه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها حدود ۵.۸ درصد بوده، در حالی که تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات حدود ۲.۲ درصد ثبت شده است. این اختلاف بسیار مهم است، زیرا تورم خوراکی‌ها سریع‌تر از هر بخش دیگری توسط مردم احساس می‌شود و مستقیماً بر انتظارات تورمی جامعه اثر می‌گذارد. زمانی که قیمت اقلام روزمره مانند گوشت، برنج، لبنیات، میوه و سبزیجات با سرعت بالا رشد می‌کند، مردم احساس می‌کنند ارزش پولشان با سرعت بیشتری در حال کاهش است و همین مسئله رفتار اقتصادی جامعه را تغییر می‌دهد.

در میان گروه‌های مختلف، بیشترین فشار قیمتی مربوط به سبزیجات، میوه و خشکبار، گوشت و مرغ، لبنیات و تخم‌مرغ بوده است. برخی از این گروه‌ها تورم نقطه‌ای بالای ۶۰ تا ۸۰ درصد را تجربه کرده‌اند. این وضعیت نشان می‌دهد که فشار اصلی تورم اکنون بر بخش خوراکی و معیشت خانوار متمرکز شده است. به همین دلیل تورمی که مردم در زندگی روزمره احساس می‌کنند احتمالاً بسیار بالاتر از عدد رسمی ۳۶ یا ۳۸ درصد است، زیرا سهم خوراکی‌ها در هزینه خانوارهای متوسط و ضعیف بسیار بالاست.

در بخش خدمات نیز شرایط همچنان نگران‌کننده است. هزینه‌های مربوط به اجاره مسکن، درمان، حمل‌ونقل و آموزش همچنان روند افزایشی دارند و کاهش محسوسی در آنها دیده نمی‌شود. تورم خدمات معمولاً خطرناک‌تر و ماندگارتر از تورم کالاهاست، زیرا به ساختار دستمزدها و هزینه‌های پایدار اقتصاد وابسته است. به همین دلیل حتی اگر بازار ارز برای مدتی آرام بماند، باز هم هزینه زندگی مردم می‌تواند همچنان صعودی باقی بماند.

🟡بازار اجاره نیز یکی از مهم‌ترین نقاط فشار اقتصاد ایران باقی مانده است. تداوم تورم بالا در اجاره‌بها نشان می‌دهد که بخش مهمی از تورم فعلی دیگر صرفاً ناشی از شوک‌های ارزی یا عوامل مقطعی نیست، بلکه به شکل ساختاری در اقتصاد تثبیت شده است. این موضوع باعث می‌شود کنترل تورم در آینده سخت‌تر و زمان‌برتر شود.

ترکیب این داده‌ها یک پیام مهم برای بازارها و فعالان اقتصادی دارد: انتظارات تورمی دوباره در حال تقویت شدن است. وقتی مردم و فعالان اقتصادی رشد مداوم قیمت خوراکی‌ها و خدمات را مشاهده می‌کنند، تمایل بیشتری به خرید دارایی‌هایی مانند طلا، ارز، ملک یا سایر دارایی‌های سرمایه‌ای پیدا می‌کنند تا ارزش پول خود را حفظ کنند. این مسئله می‌تواند دوباره به افزایش تقاضا در بازار دارایی‌ها و تشدید تورم منجر شود.

🟢 از منظر بازارهای مالی، این گزارش به نفع دارایی‌های ضدتورمی مانند طلا و ارز تفسیر می‌شود.
همچنین در بورس، صنایع دارایی‌محور یا شرکت‌هایی که از رشد قیمت‌ها منتفع می‌شوند، احتمالاً وضعیت بهتری نسبت به صنایع مصرفی خواهند داشت. در مقابل، ابزارهای درآمد ثابت و سپرده‌های بانکی همچنان در معرض بازده واقعی منفی قرار دارند، زیرا نرخ تورم بالاتر از بازده اسمی بسیاری از این ابزارهاست.

🔴 در مجموع، مهم‌ترین پیام این گزارش آن است که تورم در اقتصاد ایران هنوز مهار نشده و تنها برای مدتی از شدت آن کاسته شده بود.
بازگشت فشار تورمی در خوراکی‌ها، چسبندگی تورم خدمات و بالا ماندن تورم ماهانه نشان می‌دهد که اقتصاد همچنان در معرض خطر ورود دوباره به دوره تورم‌های بسیار بالا قرار دارد؛ دوره‌ای که می‌تواند بر بازار ارز، طلا، مسکن و حتی رفتار مصرفی خانوارها اثر قابل‌توجهی بگذارد.