افزایش رشد نقدینگی طی دو ماه اخیر از میانگین حدود ۳ درصد به ۵ درصد، در نگاه اول شاید یک تغییر جزئی به نظر برسد. اما در واقع این عدد مانند لرزشی در اقتصاد است؛ لرزشی که اگر ادامه‌دار شود، می‌تواند به یک زلزله تورمی تبدیل شود. تغییرات در سرعت رشد نقدینگی، معمولاً با فاصله زمانی چند ماهه، مسیر تورم، نرخ ارز و حتی بازار دارایی‌ها را تغییر می‌دهد.در واقع، آنچه اهمیت دارد سطح نقدینگی نیست، بلکه سرعت رشد آن است. وقتی این سرعت ناگهان افزایش می‌یابد، یعنی ساختار پولی اقتصاد در حال تغییر است و این تغییر می‌تواند انتظارات را دگرگون کند.

🔴افزایش از ۳ به ۵ درصد یعنی رشد نقدینگی در مدت کوتاه حدود ۶۷ درصد سریع‌تر شده است. این موضوع از چند زاویه اهمیت دارد:
اول اینکه رشد نقدینگی در اقتصاد ایران مهم‌ترین متغیر بلندمدت تورم است. هر زمان این متغیر شتاب گرفته، چند ماه بعد شاهد افزایش قیمت‌ها بوده‌ایم.
دوم اینکه این تغییر نشان می‌دهد فشار در سیستم بانکی افزایش یافته است. بانک‌ها در چنین شرایطی معمولاً به سمت خلق اعتبار بیشتر حرکت می‌کنند. این فرآیند شبیه به باز شدن دریچه‌های یک سد است؛ در ابتدا آرام، اما اگر کنترل نشود، جریان پول می‌تواند بسیار قدرتمند شود.
سوم اینکه این رشد اگر ادامه‌دار باشد، نرخ رشد سالانه نقدینگی می‌تواند دوباره به محدوده ۳۰ تا ۳۵ درصد برسد. چنین محدوده‌ای در اقتصاد ایران همواره با تورم بالا همراه بوده است.


✅در پایش منشأ احتمالی جهش نقدینگی باید به دلایل این افزایش نگاه کنیم. چند سناریوی اصلی وجود دارد:

فشار کسری بودجه دولت
در ماه‌های پایانی سال، دولت معمولاً با کسری بودجه مواجه می‌شود. این کسری یا از طریق استقراض از شبکه بانکی یا افزایش بدهی‌ها تأمین می‌شود. در هر دو حالت، رشد نقدینگی افزایش می‌یابد.اگر این عامل اصلی باشد، می‌توان انتظار داشت که در ماه‌های آینده نیز این روند ادامه پیدا کند.

افزایش اضافه‌برداشت بانک‌ها
زمانی که بانک‌ها با کمبود منابع روبه‌رو می‌شوند، از بانک مرکزی استقراض می‌کنند. این موضوع پایه پولی را افزایش می‌دهد و اثر آن در اقتصاد چند برابر می‌شود.افزایش رشد نقدینگی معمولاً یکی از نشانه‌های این فرآیند است.

رشد تسهیلات و اعتبار
در برخی دوره‌ها، سیاست‌گذار به سمت افزایش وام‌دهی حرکت می‌کند. این موضوع در کوتاه‌مدت رشد اقتصادی را تحریک می‌کند، اما اگر با منابع واقعی همراه نباشد، نتیجه آن تورم خواهد بود.


🔴پیام این تغییر برای بازارها

#تورم_انتظاری
مهم‌ترین اثر این داده، افزایش تورم انتظاری است. وقتی فعالان اقتصادی احساس کنند حجم پول سریع‌تر رشد می‌کند، رفتار خود را تغییر می‌دهند. این تغییر رفتار، خود به افزایش تورم کمک می‌کند.

#ارز
در اقتصاد ایران رابطه بلند مدت بین نقدینگی و نرخ ارز وجود دارد. رشد سریع نقدینگی معمولاً با تأخیر زمانی ، فشار صعودی بر دلار ایجاد می‌کند.

#طلا
بازار طلا حساس‌ترین بازار نسبت به رشد نقدینگی است. زیرا طلا به عنوان محافظ ارزش در برابر تورم شناخته می‌شود. افزایش سرعت رشد پول، معمولاً تقاضا برای طلا را تقویت می‌کند.

#بورس
در کوتاه‌مدت این خبر می‌تواند برای بازار سهام مثبت باشد. زیرا رشد نقدینگی معمولاً به افزایش جریان پول در بازار دارایی‌ها منجر می‌شود.بیشترین اثر در این شرایط بر شرکت‌های صادراتی، دارایی‌محور و صنایع وابسته به کالاهای جهانی دیده می‌شود.اما در بلندمدت، اگر رشد نقدینگی همراه با رکود اقتصادی باشد، سود واقعی شرکت‌ها ممکن است تحت فشار قرار گیرد.

‼️اگر این افزایش فقط ناشی از تسویه‌های پایان سال و عوامل مقطعی باشد، اثر آن محدود خواهد بود. اما اگر روندی شود، می‌تواند ساختار تورم سال آینده را تغییر دهد.در تجربه تاریخی اقتصاد ایران، جهش‌های تورمی بزرگ معمولاً با یک تغییر تدریجی در رشد نقدینگی آغاز شده‌اند؛ نه با یک شوک ناگهانی. به همین دلیل، افزایش اخیر می‌تواند یک هشدار اولیه باشد.

🟢برای تشخیص مسیر آینده، چند داده بسیار مهم است از جمله رشد پایه پولی ، بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی ، وضعیت ترازنامه بانک‌ها ، کسری بودجه دولت ، روند نرخ بهره و سیاست‌های پولی اگر این متغیرها هم‌زمان افزایشی شوند، احتمال ورود اقتصاد به یک فاز تورمی جدید بالا خواهد بود.

افزایش رشد نقدینگی از ۳ به ۵ درصد شاید در ظاهر عدد کوچکی باشد، اما در واقع می‌تواند نشانه‌ای از تغییر در ساختار پولی اقتصاد باشد. این تغییر اگر ادامه پیدا کند، پیامدهای مهمی برای تورم، نرخ ارز، طلا و بورس خواهد داشت.در چنین شرایطی، مهم‌ترین کار برای فعالان اقتصادی، رصد سرعت رشد پول است. زیرا تورم، پیش از آنکه در قیمت‌ها دیده شود، در اعداد پولی متولد می‌شود.